skip to Main Content
+90(472) 215 98 63 uzemdestek@agri.edu.tr

COVID-19 salgını ile birlikte başlayan uzaktan eğitim süreci ile aşının bulunduğu, insanların bilinçlendiği, tedbirleri elden bırakmadan sosyal yaşamın mümkün olabileceğinin görüldüğü ve “yeni normal” olarak adlandırılan dönemdeki uzaktan eğitim süreci birbirinden farklı özelliklere ve koşullara sahiptir. Yeni normal olarak adlandırılan bu yeni dönemde, uzaktan eğitim faaliyetlerinin çerçevesinin ve sınırlarının iyi belirlenmiş ve bu sürecin dinamiklerinin iyi yapılandırılmış olması gerekmektedir. Bu bağlamda eğitim öğretim dönemi başlamadan uzaktan eğitim yoluyla verilecek derslerin belirlenmesi, bu derslerin eğitim öğretim sürecinin hedeflerine ve kazanımlarına uygun bir şekilde planlanması ve yürütülmesi, sürecin en önemli dinamiklerinden olan öğrencilerin motivasyonlarının yükseltilmesi ve derse katılımlarının sağlanması, öğrencilerin süreç içerisindeki ihtiyaçlarının göz ardı edilmemesi ve bu ihtiyaçların mümkün olduğunca karşılanması gerekmektedir. Bu doğrultuda aşağıda uyulması gereken ilkeler ve öğretimin niteliğinin artırılmasına yönelik önerilere yer verilmiştir.

Uyulması Gereken İlkeler:

  • LMS’de dersler açılırken yapısal olarak belirli bir standartta hazırlanması gerekmektedir. Bu kapsamda derse ilişkin genel bilgilendirme, öğretim elemanı iletişim bilgileri ve ders izlencesinin yanı sıra içerik ve etkinliklerin uygun başlıklandırmalarla/ etiketlerle kategorize edilmesi gerekmektedir.
  • Ders izlencesi; dersin yapısı, işleyişi, amaçları ve bu amaçlara ulaşma noktasında planlanan her türlü aktiviteyi içeren ders tanıtım dokümanıdır. Ders izlencesinin hazırlanarak dönem başında öğrencilere sunulması öğrencilerin dersin sonunda hangi kazanımlara ulaşacakları görmelerinin yanı sıra bu kazanımlara ulaşabilmek ve dersi geçebilmek için kendilerinden beklenenleri de görmesini sağlamaktadır. Bu nedenle tamamen uzaktan eğitim yoluyla yürütülecek olan derslerde ders izlencelerinin hazırlanarak dönem başında Öğretim Yönetim Sistemi’nde (LMS) paylaşılması gerekmektedir.
  • Ders izlencesi ile uyumlu olarak ilgili ders kapsamında kullanılacak olan materyaller (ders notu, video vb.) LMS üzerinden paylaşılabilir. Bunun yanı sıra ilgili ders kapsamında gerçekleştirilecek olan etkinlikler (forum, wiki vb.) ve değerlendirmeler (ödev, alıştırma, sınav vb.) LMS’de ilgili hafta öncesinde oluşturularak öğrencilere açılmalıdır.
  • LMS’de ders içeriklerinin yanı sıra öğrencilerin mümkün olduğunca aktif olmasını sağlayan, öğrenciye bireysel çalışmalarında planlama ve rehberlik desteği sunan ilgi çekici etkinliklere yer verilmesine özen gösterilmelidir. Bu kapsamda blog, forum, tartışma gibi modüller kullanılarak öğrenci-öğrenci ve öğrenci-eğitimci arasındaki asenkron etkileşimi arttıracak etkinliklere yer verilmelidir.
  • Dersler yürütülürken öğrencilerin OBS ve LMS üzerinden gelen taleplerine hızlı geri bildirim sağlanması (en geç 48 saat içerisinde ilgili öğretim elemanı tarafından cevap verilmesi) gerekmektedir.
  • Canlı dersler LMS ile entegre olarak çalışan BigBlueButton “Canlı Ders” platformu üzerinden gerçekleştirilecektir.
  • LMS’de tanımlı 1-3 kredilik dersler için en az 45-60 dakika (1 oturum), 4-6 kredilik ders için 60-90 dakika (2 oturum), 7-10 kredilik ders için 90-135 dakika (3 oturum) canlı ders yapılması gerekmektedir.
  • Canlı derslerin ilgili ders için web sitesinde ilan edilen ders saatleri içerisinde yapılması gerekmektedir.
  • Canlı derslerin kaydedilmesi gerekmektedir. Derslerin kayıt altına alınması öğretim elemanının sorumluluğundadır.
  • Canlı derslere devam ile ilgili olarak öğrencinin tabi olduğu yönetmelikteki devam şartları uygulanmaktadır.
  • Canlı derslere engelli öğrencilerin erişiminde yaşanabilecek problemlerin giderilmesi için öğrencilerle görüşerek ihtiyaçları doğrultusunda gerekli önlemler alınmalıdır.

Öğretimin Niteliğinin Artırılmasına Yönelik Öneriler:

  • LMS’de öğrencilerin mümkün olduğunca aktif olmasını sağlayan, öğrenciye bireysel çalışmalarında planlama ve rehberlik desteği sunan ilgi çekici materyallerin (ders notu, video vb.) kullanılmasına ve etkinliklere (blog, forum, wiki, ödev, alıştırma, sınav vb.) yer verilmesine özen gösterilmelidir.
  • Öğretim elemanlarının dönem başında öğrencilerin LMS’ye ve canlı ders sistemine erişim olanaklarına yönelik OBS’den sağlanan verileri (geliştirme aşamasında) alarak ders tasarım süreçlerinde bu durumu göz önünde bulundurmaları halinde daha etkili ve verimli bir eğitim süreci gerçekleştirilebilir.
  • Engelli öğrencilere yönelik birim bazlı ders partnerlik (sınıf arkadaşı/akranından gönüllü olarak destek alması) yapısı kurularak öğrencilerin birbirini destekleyerek hem etkileşim süreçlerinin yoğunlaşması hem de erişilebilirlik problemlerinin ortadan kalkması sağlanabilir.
  • Uygulamalı eğitim gerektiren derslerin tamamen uzaktan eğitim yoluyla yürütülmesi durumunda mümkün olan en etkin ve verimli yöntemlerin tercih edilmesi için program özelinde gerekli tedbirler alınmalıdır. Örneğin; laboratuvar deneylerinin hazır görsellerle desteklenmesi, sanal laboratuvar uygulamaları, laboratuvarda yürütülen deneylerin video kaydı şeklinde hazırlanması, videoların etkileşimli video formatına çevrilerek adım adım deney yapma sürecinin yaşatılması, öğrenciler tarafından da elektrik devresi kurulması gibi basit deneylerin evde yaptırılması ve sonrasında videonun LMS’ye yüklenmesi gibi uygulamalar program ve ders özelinde değerlendirilebilir. Bu kapsamda Dünya ve Türkiye’de paylaşılan Açık Eğitim Kaynakları’ndan faydalanabilirsiniz.
  • Canlı ders uygulamalarında öğrencilerin aktif katılımının sağlanmasına özen gösterilmelidir. Bu kapsamda; canlı derslerin girişinde konunun genel çerçevesine yönelik bilgilendirme sağlandıktan sonra, aktif katılıma yönelik etkinlikler (soru-cevap, grup çalışmaları, bireysel sunumlar vb.) planlanarak, öğrenci-öğrenci ve öğrenci-eğitimci etkileşimi teşvik edilebilir.

Uzaktan eğitim süreci, dijital platform üzerinden yürütülen bir süreçtir ve bu platformda yoğun etkileşim içeren çok farklı içerik türlerini dersin hedefleri doğrultusunda kullanmak mümkündür. Bu bağlamda animasyonlar, dijital hikâyeler, artırılmış gerçeklik ögeleri, üç boyutlu tasarımlar, videolar, grafikler vb. dersin amaçları doğrultusunda faydalanılabilecek materyallerdir. Bu tür materyallerin kullanılması, uzaktan eğitim sürecinin daha etkin ve verimli olmasını da beraberinde getirecek ve öğrencilerin motivasyonlarını artıracaktır. Bu kapsamda aşağıda uzaktan eğitim uygulamalarında ders içeriklerinin kullanımına yönelik uyulması gereken ilkelere ve içeriklerin niteliğinin artırılmasına yönelik bazı önerilere yer verilmiştir.

Uyulması Gereken İlkeler:

  • Uzaktan eğitim uygulamalarında kullanılacak materyallerin farklı öğrenme durumları (bilişsel/ duyuşsal/ psikomotor) ve dersin yapısına göre (teorik/ uygulama) çeşitlendirilmesi eğitim süreçlerinin niteliğinin artırılması açısından oldukça önemlidir. Bu kapsamda mümkün olduğunca farklı medya unsurlarıyla zenginleştirilmiş ders içeriklerinin (ders videoları, animasyon, grafikler, kısa hikayeler, vb.) kullanılmasına özen gösterilmesi gerekmektedir.
  • Dersler en az 25 dk ve en fazla 30 dk olarak belirlenmelidir.
  • Öğretim elemanları ders konularıyla ilgili, öğrencilerin bireysel farklılıklarını da gözeterek çeşitli görsel, işitsel, kinestetik ögelerle zenginleştirilmiş etkinlik ve materyaller hazırlamalı ve bunları LMS programında ilgili haftaya yüklemelidir.
  • LMS’ye her hafta en az 1 asenkron öğrenme etkinliğinin (ek kaynak, sunum, video kayıtları, forum/tartışma, ödev, quiz, proje vb. etkinlikleri) eklenmesi gerekmektedir.
  • Uzaktan eğitim uygulamalarında kullanılacak olan materyallerin engelli öğrenciler açısından erişilebilir olması gerekmektedir. Bu kapsamda öğretim elemanlarının dönem başında Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinde kendilerine sunulan engelli öğrenciler ve engel durumlarına yönelik bilgilendirme raporunu (geliştirme aşamasında) alarak ders kapsamında kullanılacak materyalleri ilgili öğrencilerin ihtiyaçlarına uyumlu hale getirmesi gerekmektedir.
  • Görme engelli öğrencilere yönelik okuyucu sistemlerinin kullanabileceği zengin metin biçimlerinin metinlerde kullanımı açısından özen gösterilmesi, sunumlarda büyük punto ve kontrast renk kullanılması, görsel içeriklerin, grafik ve tabloların ders anlatımı sırasında betimlenmesi gibi alternatifler yöntemlere başvurulabilir.
  • İşitme engelli öğrencilere yönelik ders içeriklerinin metin olarak sağlanması, ders anlatımlarının mümkünse alt yazılı olarakta verilmesi, ders içeriğinin önceden metin olarak öğrenciye gönderilmesi gibi alternatifler yöntemlere başvurulabilir.

İçeriğin Niteliğinin Artırılmasına Yönelik Öneriler:

  • LMS’ye farklı türden video materyaller (konu özetleme videosu, soru-cevap videosu, uzman söyleşi videosu vb) eklenebilir.
  • Uygulamalı derslere yönelik çalışmalar (atölye çalışmaları, laboratuvar dersleri vb.) video kayıt altına alınarak öğrencilerle LMS üzerinden paylaşılabilir.
  • Video materyaller farklı etkileşim seçenekleri (alıştırma/ uygulama, menü yapısı vb.) ile zenginleştirilebilir.

Yüz yüze eğitimde olduğu gibi uzaktan eğitimde de sürecin en önemli ögelerinden biri ölçme ve değerlendirmedir. Uzaktan eğitim sürecinin özellikleri ve koşulları da göz önünde bulundurularak hazırlanmış etkin ölçme araçlarının kullanılması, uzaktan eğitim sürecinin başarıyla sonuçlanmasına ve sağlıklı dönütler alınmasına katkı sağlayacaktır. Böylelikle uzaktan eğitim sürecini geliştirilmesi ve yönetilmesi de kolaylaşacaktır. Uzaktan eğitim süreci doğası gereği alışılmış ölçme ve değerlendirme sürecinden farklılıklar göstermekte ve farklı ölçme araçlarının kullanımını gerektirmektedir. Bu doğrultuda geliştirilmiş yeni yöntem, teknik ve ölçme araçları da bulunmaktadır. Bu kapsamda aşağıda uzaktan eğitim uygulamalarında ölçme ve değerlendirme süreçlerine yönelik uyulması gereken ilkelere ve bu süreçlerdeki içeriklerin niteliğinin artırılmasına yönelik bazı önerilere yer verilmiştir.

Uyulması Gereken İlkeler:

  • Ölçme süreci, değerlendirme yaklaşımları, puanlama sistemi ve ölçütler ders izlencelerine eklenerek derslere başlamadan önce LMS’ye yüklenmelidir.
  • Ölçme-değerlendirme yöntemleri, dersin doğasına (programa veya içeriğe özgü) uygun olarak tasarlanmalıdır.
  • Ölçme ve değerlendirme süreçlerinde “şeffaflık ve denetlenebilirlik” ilkesi esas alınarak LMS ve/veya sınavın yapıldığı ortamlar tarafından sağlanan güvenlik imkânları azami ölçüde uygulanmalıdır. LMS teknik güvenlik önlemlerinin yanı sıra dersin yapısına uygun kişiye özgü değişkenleri içeren sorular, sınav sürelerinin soru zorluk derecesine göre ayarlanması, soru bankasındaki soru sayısının fazla olması gibi önlemlerin alınmasına dikkat edilmesi gerekmektedir. Bunların yanı sıra öğrencilerden alınan ödevler intihal programlarıyla değerlendirilmelidir.
  • Ölçme ve değerlendirme uygulamalarının en az %60’ı gözetimli olarak yapılmalıdır. Geri kalan %40’lık kısmı gözetimli yapılabileceği gibi gözetimsiz sürece dayalı ölçme ve değerlendirme etkinliklerine dayalı olarak oluşturulabilir.
  • Ölçme ve değerlendirme süreçlerinin bütün öğrenciler için erişilebilir olması gerekmektedir. Bu kapsamda;
  • Öğrencilere sınavdan önce olacakları sınava ilişkin öğrencilerin kaygılarını azaltacak deneme imkânı sunulmalıdır.
  • Öğrencilere sınav süreçlerinde dikkat etmeleri gereken teknik ve diğer hususlara dayalı kılavuzlar hazırlanmalıdır.
  • Ölçme ve değerlendirme süreçlerinin dezavantajlı grup (engelli, yabancı uyruklu vb.) olarak nitelendirilen öğrenciler için erişilebilir
    olması için gerekli tedbirlerin dersi veren öğretim elemanı tarafından alınması gerekmektedir. Bu kapsamda öğretim elemanlarının dönem başında Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinde kendilerine sunulan engelli öğrenciler ve engel durumlarına yönelik bilgilendirme raporunu alarak ölçme ve değerlendirme süreçlerinde kullanılacak soru ve etkinlikleri ilgili öğrencilerin ihtiyaçlarına uyumlu hale getirmesi gerekmektedir. Bu kapsamda;
  • Görme engelli öğrencilere yönelik sorularda yer alan grafik vb. için sesli betimleme desteği sunulmalıdır.
  • Sınavlarda engel durumuna göre öğrencilere ek süre tanınmalıdır.

Ölçme ve Değerlendirmenin Niteliğini Artırmaya Yönelik Öneriler:

  • Uzaktan öğretimle yürütülen derslerde sonuç görmeye yönelik ölçme değerlendirme etkinliklerinin yanı sıra süreç odaklı ölçme değerlendirme etkinlikleri de kullanılabilir. Süreç odaklı ölçme değerlendirme uygulamalarında değerlendirmenin nasıl yapılacağı, performans ödevlerinin öğrenci tarafından nasıl izleneceği konusunda öğretim elemanları tarafından dönüt verilmesi gerekir.
  • Ders materyalinin içine yerleştirilen ölçme araçları ile elde edilen veriler değerlendirilebilir.
  • LMS’de yer verilen etkinliklerin tamamlanma durumuna göre puanlandırılması/ rozetlendirilmesi sağlanabilir.
  • LMS üzerinden alınan veriler riskli öğrencilerin tespitinde kullanılarak gerekli müdahaleler yapılabilir.
  • LMS’de çoktan seçmeli, doğru-yanlış, kısa cevaplı, boşluk doldurma, eşleştirme gibi ilgili dersin değerlendirilmesine uygun farklı soru tipleri kullanılmalıdır. Kullanılan sınav sorularına yönelik istatistikler çıkarılarak değerlendirilebilir.
  • Ödev ve sınavlar yanı sıra blog, forum, tartışma, akran değerlendirme ve ekip çalışması gibi farklı türde değerlendirme etkinliklerine yer verilebilir. Bu etkinlikler kapsamında öğrencilere geri bildirim verilmesine özen gösterilmelidir.
Back To Top