skip to Main Content
+90(472) 215 98 63 uzemdestek@agri.edu.tr

Harmanlanmış öğretim süreci farklı dinamiklere sahip bir süreç olduğundan iyi planlanması ve titizlikle yürütülmesi gereken bir sürece işaret etmektedir. Bu nedenler eğitim öğretim dönemi başlamadan önce hangi derslerin bu kapsamda verileceği ve bu derslerin öğretiminde hangi yaklaşımın kullanılacağı belirlenmiş olmalıdır. Bu doğrultuda aşağıda harmanlanmış öğrenme yaklaşımı izlenecek derslerin planlanması ve yürütülmesinde uyulması gereken ilkelere ve öğretimin niteliğinin artırılmasına yönelik bazı önerilere yer verilmiştir:

Uyulması Gereken İlkeler:

  • Harmanlanmış öğrenme yaklaşımı benimsenen ders etkinliklerinin %40’ı çevrimiçi eğitim uygulamalarıyla desteklenebilir. İlgili dersler tasarlanırken bu oran göz önünde bulundurulmalıdır.
  • Harmanlanmış öğrenme yaklaşımı benimsenecek olan derslerde, dersin öğrenme hedefleri, konu alanı, hedef kitlesi vb. belirleyici özellikleri dikkate alınarak ilgili dersin hangi bölümlerinin (hedef/ konu/ etkinlik vb.) yüz yüze hangi bölümlerinin çevrimiçi öğrenme süreçleriyle yürütüleceğinin dersler başlamadan önce netleştirilmesi gerekmektedir.
  • LMS’de dersler açılırken yapısal olarak belirli bir standartta hazırlanması gerekmektedir. Bu kapsamda derse ilişkin genel bilgilendirme, öğretim elemanı iletişim bilgileri ve ders izlencesinin yanı sıra içerik ve etkinliklerin uygun başlıklandırmalarla/ etiketlerle kategorize edilmesi gerekmektedir.
  • Ders izlencesi; dersin yapısı, işleyişi, amaçları ve bu amaçlara ulaşma noktasında planlanan her türlü aktiviteyi içeren ders tanıtım dokümanıdır. Ders izlencesinin hazırlanarak dönem başında öğrencilere sunulması öğrencilerin dersin sonunda hangi kazanımlara ulaşacakları görmelerinin yanı sıra bu kazanımlara ulaşabilmek ve dersi geçebilmek için kendilerinden beklenenleri de görmesini sağlamaktadır. Bu nedenle harmanlanmış eğitim yoluyla yürütülecek olan derslerde ders izlencelerinin hazırlanarak dönem başında Öğretim Yönetim Sistemi’nde (LMS) paylaşılması gerekmektedir. İlgili ders izlencesine harmanlanmış öğrenme yaklaşımının etkisi net bir şekilde yansıtılmalıdır.
  • Ders izlencesi ile uyumlu olarak ilgili ders kapsamında kullanılacak olan materyaller (ders notu, video vb.), gerçekleştirilecek olan etkinlikler (forum, wiki vb.) ve değerlendirmeler (ödev, alıştırma, sınav vb.) LMS’de ilgili haftalar öncesinde oluşturularak öğrencilere açılmalıdır.
  • Dersler yürütülürken öğrencilerin OBS ve LMS üzerinden gelen taleplerine hızlı geri bildirim sağlanması (en geç 48 saat içerisinde ilgili öğretim elemanı tarafından cevap verilmesi) gerekmektedir.
  • LMS’de ders içeriklerinin yanı sıra öğrencilerin mümkün olduğunca aktif olmasını sağlayan, öğrenciye bireysel çalışmalarında planlama ve rehberlik desteği sunan ilgi çekici etkinliklere yer verilmesine özen gösterilmelidir. Bu kapsamda blog, forum, tartışma gibi modüller kullanılarak öğrenci-öğrenci ve öğrenci-eğitimci arasındaki asenkron etkileşimi arttıracak etkinliklere yer verilmelidir.
  • Harmanlanmış öğrenme yaklaşımı ile yürütülecek olan derslerde yüz yüze eğitimde kullanılan materyallerin LMS ortamında da paylaşılması, farklı türdeki ve değerlendirmeye yönelik etkinliklerin LMS üzerinden yürütülebilecek şekilde tasarlanması gerekmektedir.
  • Harmanlanmış öğrenme yaklaşımı benimsenen derslerin yüz yüze eğitim süreçlerinde kullanılan tüm materyal ve etkinlikler uygun şekilde LMS’ye aktarılmalıdır.
  • Harmanlanmış öğrenme yoluyla yürütülecek olan derslerde ilgili dersin konu kapsamı ve türüne göre hangi haftaların canlı ders olarak yürütüleceği önceden belirlenmelidir.
  • Canlı dersler LMS ile entegre olarak çalışan BigBlueButton “Canlı Ders” platformu üzerinden gerçekleştirilecektir.
  • LMS’de tanımlı 1-3 kredilik dersler için en az 45-60 dakika (1 oturum), 4-6 kredilik ders için 60-90 dakika (2 oturum), 7-10 kredilik ders için 90-135 dakika (3 oturum) canlı ders yapılması gerekmektedir.
  • Canlı derslerin ilgili ders için web sitesinde ilan edilen ders saatleri içerisinde yapılması gerekmektedir.
  • Canlı derslerin kaydedilmesi gerekmektedir. Derslerin kayıt altına alınması öğretim elemanının sorumluluğundadır.
  • Canlı derslere devam ile ilgili olarak öğrencinin tabi olduğu yönetmelikteki devam şartları uygulanmaktadır.
  • Canlı derslere engelli öğrencilerin erişiminde yaşanabilecek problemlerin giderilmesi için öğrencilerle görüşerek ihtiyaçları doğrultusunda gerekli önlemler alınmalıdır.
  • Harmanlanmış eğitim yaklaşımının benimsendiği derslerde yüz yüze olarak gerçekleştirilen dersler aynı zamanda canlı ders olarak da yürütülmeli ve derse çevrimiçi eğitimi tercih eden öğrencilerin katılımı sağlanmalı veya ilgili dersler kayıt altına alınarak LMS’ye yüklenmelidir. Böylece her iki öğrenci grubu arasında denklik sağlanmalıdır.
  • Harmanlanmış eğitim yaklaşımının benimsendiği derslerin canlı ders oturumlarında hem yüz yüze katılım sağlayan öğrencilerle hem de çevrimiçi katılım sağlayan öğrencilerle etkileşim kurulmalıdır. Böylece her iki grubun derse aktif katılımları desteklenmelidir.
  • Harmanlanmış eğitim yaklaşımının benimsendiği derslerin canlı ders oturumlarında yüz yüze katılım sağlayan öğrenciler ile çevrimiçi katılım sağlayan öğrenciler arasındaki iletişim sürecinin yönetilmesine özen gösterilmelidir. Bu kapsamda özellikle sınıf ortamında bulunan öğrencilerin eğitimci ile kurduğu etkileşimler (açıklama, soru sorma, cevap verme vb.) uygun şekilde özetlenerek çevrimiçi katılım sağlayan öğrencilere aktarılmalıdır. Böylelikle her iki grup arasında yaşanabilecek etkileşim yetersizliği ortadan kaldırılabilecektir.

Öğretimin Niteliğinin Artırılmasına Yönelik Öneriler:

  • Öğretim elemanlarının dönem başında öğrencilerin LMS’ye ve canlı ders sistemine erişim olanaklarına yönelik OBS’den sağlanan verileri (geliştirme aşamasında) alarak ders tasarım süreçlerinde bu durumu göz önünde bulundurmaları halinde daha etkili ve verimli bir eğitim süreci gerçekleştirilebilir.
  • LMS’de öğrencilerin mümkün olduğunca aktif olmasını sağlayan, öğrenciye bireysel çalışmalarında planlama ve rehberlik desteği sunan ilgi çekici materyallerin (ders notu, video vb.) kullanılmasına ve etkinliklere (blog, forum, wiki, ödev, alıştırma, sınav vb.) yer verilmesine özen gösterilmelidir.
  • Engelli öğrencilere yönelik birim bazlı ders partnerlik (sınıf arkadaşı/akranından gönüllü olarak destek alması) yapısı kurularak öğrencilerin birbirini destekleyerek hem etkileşim süreçlerinin yoğunlaşması hem de erişilebilirlik problemlerinin ortadan kalkması sağlanabilir.
  • Harmanlanmış eğitim yaklaşımının benimsendiği derslerde ders işleyiş sürecine ve yapısına ilişkin genel bilgilendirmelerin yapılması, öğrenci-eğitimci arasındaki iletişim sürecinin başlatılması ve karşılıklı geri bildirimler neticesinde gerekli düzenlemelerin yapılması için ilk dersin yüz yüze olarak tüm öğrencilerin katılımıyla gerçekleştirilmesi sağlanabilir.
  • Canlı ders uygulamalarında öğrencilerin aktif katılımının sağlanmasına özen gösterilmelidir. Bu kapsamda; canlı derslerin girişinde konunun genel çerçevesine yönelik bilgilendirme sağlandıktan sonra, aktif katılıma yönelik etkinlikler (soru-cevap, grup çalışmaları, bireysel sunumlar vb.) planlanarak, öğrenci-öğrenci ve öğrenci-eğitimci etkileşimi teşvik edilebilir.
  • Canlı derslerde kullanılan içerikler multimedya öğelerle zenginleştirilebilir. Ayrıca ders sürecinde canlı ders platformunda sunulan araçlar (sohbet bölmesi, sohbet odaları, beyaz tahta, içerik paylaşım araçları vb.) etkili bir şekilde kullanılabilir.
  • Önceden ders materyallerinin sisteme yüklenerek öğrencinin kullanımına açılması ve sınıf içi eğitim sürelerinin daha etkin kullanımına dayalı “Tersyüz” uygulama benzeri çevrimiçi destekli yöntemlerle hem öğrencilerin derse hazırlanması hem de sınıf içi yüz yüze veya eş zamanlı çevrimiçi dersler için zamanın etkin kullanılması sağlanabilir. Bu kapsamda doğrudan öğretimlerin asenkron video kayıtları şeklinde önceden kaydedilip öğrencilere LMS’de ders öncesinde sunulması, ders içerisinde daha çok etkinliklere yer verilmesi sağlanabilir.

Harmanlanmış öğretim süreci, doğası gereği yüz yüze eğitim ve uzaktan eğitim süreçlerinde kullanılan ders içeriklerinin aynı anda kullanılmasına imkân sunan bir süreçtir. Bu süreçte kullanılacak ders içerikleri; yoğun etkileşime uygun, öğrenciyi merkeze alan, hedef kitlenin özelliklerine ve ihtiyaçlarına uygun hazırlanmış, işlevsel ve teknoloji tabanlı, zenginleştirilmiş içerikler olmalıdır. Süreç sonunda nitelikli çıktılar elde edebilmek için bu özelliklere sahip etkin ve verimli ders içeriklerinin hazırlanmasına ve kullanılmasına önem verilmelidir. Bu kapsamda aşağıda harmanlanmış öğrenme yaklaşımı ile yürütülecek derslerde uyulması gereken ilkelere ve kaliteli ders içeriklerinin hazırlanmasına yönelik bazı önerilere yer verilmiştir.

Uyulması Gereken İlkeler:

  • Harmanlanmış öğrenme yoluyla yürütülecek olan derslerde kullanılacak materyallerin farklı öğrenme durumları (bilişsel/ duyuşsal/ psikomotor) ve dersin yapısına göre (teorik/ uygulama) çeşitlendirilmesi eğitim süreçlerinin niteliğinin artırılması açısından oldukça önemlidir. Bu kapsamda mümkün olduğunca farklı medya unsurlarıyla zenginleştirilmiş ders içeriklerinin (ders videoları, animasyon, grafikler, kısa hikayeler, vb.) kullanılmasına özen gösterilmesi gerekmektedir.
  • Harmanlanmış öğrenme yaklaşımıyla yürütülen derslerin çevrimiçi olarak yürütülen haftalarında öğretim elemanları tarafından ders konularının ayrıntılı olarak anlatıldığı, konuların ilgili görsel, şekil, infografik vb. etkinliklerle zenginleştirildiği bireysel öğrenme materyali hazırlanmalı ve LMS’de ilgili haftaya yüklenmelidir.
  • LMS’ye her hafta en az 1 asenkron öğrenme etkinliğinin (ek kaynak, sunum, video kayıtları, forum/tartışma, ödev, quiz, proje vb. etkinlikleri) eklenmesi gerekmektedir.
  • Harmanlanmış öğrenme yaklaşımı benimsenen derslerde yüz yüze eğitime katılan öğrencilere sunulan ders içerikleri ile çevrimiçi öğrenme süreçlerine katılan öğrencilere sunulan ders içerikleri eşdeğer veya aynı olmalıdır.
  • Gerek yüz yüze gerekse çevrimiçi öğrenme süreçlerinde kullanılacak olan materyallerin engelli öğrenciler açısından erişilebilir olması gerekmektedir. Bu kapsamda öğretim elemanlarının dönem başında Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinde kendilerine sunulan engelli öğrenciler ve engel durumlarına yönelik bilgilendirme raporunu alarak ders kapsamında kullanılacak materyalleri ilgili öğrencilerin ihtiyaçlarına uyumlu hale getirmesi gerekmektedir.
  • Görme engelli öğrencilere yönelik okuyucu sistemlerinin kullanabileceği zengin metin biçimlerinin metinlerde kullanımı açısından özen gösterilmesi, sunumlarda büyük punto ve kontrast renk kullanılması, görsel içeriklerin, grafik ve tabloların ders anlatımı sırasında betimlenmesi gibi alternatifler yöntemlere başvurulabilir.
  • İşitme engelli öğrencilere yönelik ders içeriklerinin metin olarak sağlanması, ders anlatımlarının mümkünse alt yazılı olarak ta verilmesi, ders içeriğinin önceden metin olarak öğrenciye gönderilmesi gibi alternatifler yöntemlere başvurulabilir.

İçeriğin Niteliğinin Artırılmasına Yönelik Öneriler:

  • LMS’ye farklı türden video materyaller (konu özetleme videosu, soru-cevap videosu, uzman söyleşi videosu vb) eklenebilir.
  • Uygulamalı derslere yönelik çalışmalar (atölye çalışmaları, laboratuvar dersleri vb.) video kayıt altına alınarak öğrencilerle LMS üzerinden paylaşılabilir.
  • Video materyaller farklı etkileşim seçenekleri (alıştırma/ uygulama, menü yapısı vb.) ile zenginleştirilebilir.
  • LMS üzerinden öğrencilere sunulan öğrenme etkinlikleri düzenli olarak takip edilerek, öğrenci katılımları izlenebilir.

Harmanlanmış öğretim sürecinin önemli ögelerinden biri de ölçme ve değerlendirme uygulamalarıdır. Doğası gereği yüz yüze eğitim ve uzaktan eğitim süreçlerinin güçlü yönlerinin bir araya gelmesiyle ortaya çıkan harmanlanmış öğretim sürecinde, ölçme ve değerlendirme uygulamalarında da bu güçlü bileşimi görmek mümkündür. Harmanlanmış öğretim sürecinde, klasik ölçme ve değerlendirme yöntemleri ile dijital tabanlı ölçme ve değerlendirme yöntemleri bir arada kullanılabilmektedir. Bu bağlamda süreç içerisinde, dersin dinamiklerine uygun etkili ve kaliteli ölçme ve değerlendirme uygulamalarına yer verilmektedir. Aşağıda harmanlanmış öğrenme yaklaşımı benimsenen derslerin ölçme ve değerlendirme süreçlerinde uyulması gereken ilkelere ve süreç içerisindeki ölçme değerlendirme uygulamalarının niteliğinin artırılmasına yönelik bazı önerilere yer verilmiştir.

Uyulması Gereken İlkeler:

  • Ölçme süreci, değerlendirme yaklaşımları, puanlama sistemi ve ölçütler ders izlencelerine eklenerek derslere başlamadan önce LMS’ye yüklenmelidir.
  • Ölçme ve değerlendirme yöntemleri, benimsenen harmanlanmış öğrenme yaklaşımına uygun olarak tasarlanmalıdır. Bu kapsamda yüz yüze eğitim süreçlerinde ve çevrimiçi eğitim süreçlerinde gerçekleştirilecek olan ölçme ve değerlendirme etkinlikleri önceden planlanmalı ve öğrencilere rehberlik sağlanmalıdır.
  • Harmanlanmış öğrenme yaklaşımı benimsenen derslerde yüz yüze eğitime katılan öğrencilerle yapılan süreç içi değerlendirme etkinlikleri ile çevrimiçi eğitime katılan öğrencilerin süreç içi değerlendirme etkinlikleri eş değer olmalıdır.
  • Dijital ortamlarda yapılacak sınavlarda “şeffaflık ve denetlenebilirlik” ilkesi esas alınarak LMS ve/veya sınavın yapıldığı dijital ortamlar tarafından sağlanan güvenlik imkânları azami ölçüde uygulanmalıdır. LMS teknik güvenlik önlemlerinin yanı sıra dersin yapısına uygun kişiye özgü değişkenleri içeren sorular, sınav sürelerinin soru zorluk derecesine göre ayarlanması, soru bankasındaki soru sayısının fazla olması gibi önlemlerin alınmasına dikkat edilebilir. Bunların yanı sıra öğrencilerden alınan ödevler intihal programlarıyla değerlendirilmelidir.
  • Ölçme ve değerlendirme uygulamalarının %100’ü gözetimli olarak yapılmalıdır.
  • Ölçme ve değerlendirme süreçlerinin bütün öğrenciler için erişilebilir olması gerekmektedir. Bu kapsamda;
  • Öğrencilere sınavdan önce olacakları sınava ilişkin öğrencilerin kaygılarını azaltacak deneme imkânı sunulmalıdır.
  • Öğrencilere sınav süreçlerinde dikkat etmeleri gereken teknik ve diğer hususlara dayalı kılavuzlar hazırlanmalıdır.
  • Ölçme ve değerlendirme süreçlerinin dezavantajlı grup (engelli, yabancı uyruklu vb.) olarak nitelendirilen öğrenciler için erişilebilir olması için gerekli tedbirlerin dersi veren öğretim elemanı tarafından alınması gerekmektedir. Bu kapsamda öğretim elemanlarının dönem başında Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinde kendilerine sunulan engelli öğrenciler ve engel durumlarına yönelik bilgilendirme raporunu alarak ölçme ve değerlendirme süreçlerinde kullanılacak soru ve etkinlikleri ilgili öğrencilerin ihtiyaçlarına uyumlu hale getirmesi gerekmektedir. Bu kapsamda;
  • Görme engelli öğrencilere yönelik sorularda yer alan grafik vb. için sesli betimleme desteği sunulmalıdır.
  • Sınavlarda engel durumuna göre öğrencilere ek süre tanınmalıdır.

Ölçme ve Değerlendirmenin Niteliğini Artıracak Öneriler:

  • Öğrencilerin eşzamanlı ve eşzamansız olarak yaptıkları ödev, tartışma, proje, alıştırma, kısa sınav vb. kanıtlanabilecek türden öğrenci hareketleri ölçme değerlendirme süreçlerinde göz önünde bulundurulabilir.
  • Ders materyalinin içine yerleştirilen ölçme araçları ile elde edilen veriler değerlendirilebilir.
  • LMS’de yer verilen etkinliklerin tamamlanma durumuna göre puanlandırılması/ rozetlendirilmesi sağlanabilir.
  • LMS üzerinden alınan veriler riskli öğrencilerin tespitinde kullanılarak gerekli müdahaleler yapılabilir.
  • Uzaktan öğretimle yürütülen derslerde sonuç görmeye yönelik ölçme değerlendirme etkinliklerinin yanı sıra süreç odaklı ölçme değerlendirme etkinlikleri de kullanılabilir. Süreç odaklı ölçme değerlendirme uygulamalarında değerlendirmenin nasıl yapılacağı, performans ödevlerinin öğrenci tarafından nasıl izleneceği konusunda öğretim elemanları tarafından dönüt verilmesi gerekir.
  • Ödev ve sınavlar yanı sıra blog, forum, tartışma, akran değerlendirme ve ekip çalışması farklı türde değerlendirme etkinliklerine yer verilebilir. Bu etkinlikler kapsamında öğrencilere geri bildirim verilmesine muhakkak özen gösterilmelidir.
  • LMS’de çoktan seçmeli, doğru-yanlış, kısa cevaplı, boşluk doldurma, eşleştirme gibi ilgili dersin değerlendirilmesine uygun farklı soru tipleri kullanılmalıdır. Kullanılan sınav sorularına yönelik istatistikler çıkarılarak değerlendirilebilir.
Back To Top